معاملات بلوکی در بورس چیست و چه کاربردی دارد؟

معاملات بلوکی : کارکرد معاملات بلوکی در بازار سرمایه

معاملات بلوکی در بورس چیست و چه کاربردی دارد؟

یکی از اصطلاحاتی که در بخش آموزش بورس به معرفی و ارائه توضیحات درباره آن پرداخته می‌شود، معاملات بلوکی است؛ اما از آن جایی که کم پیش می‌آید یک سرمایه گذار معمولی با معاملات بلوکی سر و کار داشته باشد، احتمالا خیلی‌ها اطلاعات چندانی در باب این موضوع نداشته باشند و ندانند منظور از معاملات بلوکی چیست و در چه شرایطی اعمال می‌شود. به همین علت قصد داریم در ادامه این مطلب، کمی بیشتر از معاملات بلوکی حرف بزنیم و از چگونگی تاثیرش بر بازار بورس بگوییم.

معاملات بلوکی ، چگونه معاملاتی هستند؟

به طور کلی در بازار بورس اوراق بهادار سه نوع معامله انجام می‌شود؛ معاملات خرد، عمده و بلوکی.

معمولا در معاملات عمده و بلوکی، حجم گسترده‌تری از سهام یک شرکت، با قیمتی توافق شده مورد معامله قرار می‌گیرد. تفاوتی که معاملات بلوکی را از معاملات عمده متمایز می‌کند، نبود محدودیت برای حجم معاملات است. در واقع، به معاملاتی که در آن‌ها قوانین مرتبط با محدودیتِ حجمی و قیمتی رعایت نمی‌شود، معاملات بلوکی می‌گویند.

یکی از دلایلی که معاملات به صورت بلوکی صورت می‌پذیرند، پیش‌گیری از تغییر روند معاملاتی در سایر معاملات عادی بازار است. زمانی که بخش بزرگی از سهام یک شرکت یا اوراق بهادار مشارکت مورد داد و ستد قرار می‌گیرد، معامله بلوکی انجام شده است. این معاملات که با عنوان «سفارشات بلوکی» هم شناخته می‌شوند معمولا بین سرمایه گذاران حقوقی صورت می‌پذیرد.

آیا معاملات بلوکی باعث رشد و تغییر قیمت سهام می‌شوند؟

همان‌طور که گفتیم در بازار بلوکی قانون و محدودیتی برای حجم و قیمت معاملات وجود ندارد؛ به همین علت برای صورت گرفتن یک معامله بلوکی، خریدار و فروشنده با یکدیگر بر سر حجم و قیمتی به توافق خواهند کرد. از آن جایی که حجم و قیمت معاملات بلوکی بزرگ‌تر از معاملات عادی هستند و ممکن است تاثیر بسیاری بر قیمت سهام عادی داشته باشند، خارج از بازار بورس و فرابورس، مورد معامله قرار می‎گیرند. با این وجود، با انجام یک معامله بلوکی یا انتشار خبر عرضه آن، سهامداران انتظار دارند که قیمت آن سهم با رشد قیمتی رو به رو شود. همین موضوع ممکن است باعث بالا رفتن تقاضای سهام و رشد قیمت آن بشود. معمولا زمانی که آگهی عرضه بلوک با قیمتی بالاتر از تابلو بازار منتشر می‌شود، آن سهم با موجی از تقاضای خرید مواجه خواهد شد.

حداقل حجم و قیمت معاملات بلوکی چقدر است؟

در ایران بازارهای مشخصی برای انجامِ این معاملات در نظر گرفته شده است که به آن‌ها «بازار بلوکی» می‌گویند. حداقل‌های معاملات بلوکی را هیئت مدیره بورس تعیین و تصویب کرده و با اعمال هر تغییر اطلاع رسانی خواهند کرد. در حال حاضر حداقل‌های مقرر شده در بازار بلوکی به شرح زیر است:

معاملات بلوکی در بازار بورس

  1. زمانی که حجم معاملات سهام، حق تقدم یا اوراق بهادار مشارکت، حداقل 50 برابر محدودیت حجم هر سفارش در بازار عادی باشد، این معاملات را معامله بلوکی نامیده و در بازار بلوکی داد و ستد خواهند کرد.
  2. ارزش معاملات صورت گرفته در بازار بلوکی باید حداقل 2 میلیارد تومان باشد.

معاملات بلوکی در بازار فرابورس

  1. شرکت‌های فرابورسی که سرمایه پایه آن‌ها بیش از یک میلیارد عدد است، بزرگ‌تر یا مساوی نیم و کمتر از 1% سهام پایه در نظر گرفته شده است.
  2. در شرکت‌های فرابورسی که سرمایه پایه آن‌ها کمتر یا مساوی یک میلیارد تومان است، بزرگ‌تر یا مساوی و همچنین کمتر از 5% سرمایه پایه شرکت است.

دامنه نوسان و زمان انجام معاملات بلوکی

زمان انجام معاملات بلوکی، تفاوتی با دیگر معاملات عادی ندارد و زمان آغاز و خاتمه آن درست مشابه تایمِ داد و ستدهای عادی در بازار بورس است. دامنه قیمت نوسان مجاز هم تفاوتی با دامنه نوسان مجاز قیمت‌ها در بازار معاملاتی خرد ندارد. قیمت‌های مرجع برای معاملات بلوکی، همان قیمت‌های اعلام شده در بازار عادی است.

این معاملات به روش حراج ناپیوسته و هر 5 دقیقه یک بار برگزار می‌گردند.

معاملات بلوکی چگونه انجام می‌شوند؟

شکل زیر فرایند معاملات بلوکی را نشان می دهد:

معاملات بلوکی در بورس چیست و چه کاربردی دارد؟

برای انجام یک معامله بلوکی، ابتدا فروشندگان یا خریدارانِ سهام بلوکی پیشنهادات خود را به کارگزاری ‌ها ارائه می‌دهند. سپس کارگزار مربوطه پیشنهاد را در سامانه معامله بلوک ثبت می‌کند و در مرحله بعد، کارگزار پذیرنده قیمت پیشنهادی را در سامانه معاملاتی می‌پذیرد. در صورتی که پیشنهاد فروش «با امکان تسویه خارج از پایاپای» باشد، برای کارگزار پذیرندهِ پیشنهادِ فروش، دو راهکار به وجود خواهد آمد. کارگزار پذیرنده می‌تواند یکی از دو شرط «صرفاً خارج از پایاپای» یا «نقدی و خارج از پایاپای» را انتخاب کند.

  1. اگر کارگزار، روش تسویه پیشنهاد فروش را «صرفا نقدی» انتخاب کند، سفارش‌های تطبیق یافته جهت تایید بورس یا فرابورس ارسال خواهند شد.
  2. اگر روش تسویه پیشنهاد فروش «بـا امکـان تسویه خارج از پایاپای» انتخاب شده باشد، درخواست کـارگزار پذیرنده پیشـنهاد، به کارگزار پیشنهاد دهنده فـروش ارسـال خواهد شد.

ابتدا پیشنهاد خرید یا فروش توسط کارگزار مربوطه در سامانه معاملات بلوک با قیمت معین ثبت می‌شود. کارگزار پذیرنده پیشنهاد، قیمت پیشنهادی را در سامانه را می‌پذیرد. درصورتی‌که پیشنهاد فروش «با امکان تسویه خارج از پایاپای» باشد، کارگزار پذیرنده پیشنهاد فروش، می‌تواند پیشنهاد ارائه شده را با یکـی از شروط «صرفاً خارج از پایاپای» یا «نقدی و خارج از پایاپای» بپذیرد. درصورتی‌که روش تسویه پیشنهاد فروش ارائـه شـده «صـرفاً نقـدی» باشد، سفارش‌های تطبیق یافته جهت تائیـد بـه بـورس / فرابـورس ارسـال می‌شود. در صورتی که روش تسـویه پیشـنهاد فـروش ارائـه شـده، «بـا امکـان تسویه خارج از پایاپای» باشـد، درخواسـت کـارگزار پذیرنده پیشـنهاد، برای کارگزار پیشنهاد دهنده فـروش ارسـال می‌شود. در ایـن صـورت حالت‌های زیر ممکن است اتفاق بیفتد:

در صــورت تائیــد تســویه خــارج از پایاپــای توســط کــارگزار پیشنهاد دهنده فروش، سفارش تطبیق یافته با عنـوان تسـویه خـارج از پایاپای به بورس/ فرابورس ارسال می‌شود.

در صورت عدم تائید تسویه خارج از پایاپـای توسـط کـارگزار پیشنهاد دهنده فروش، به شرط این که کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد، شرط «نقدی و خارج از پایاپای» را پذیرفتـه باشـد، معاملـه بـا عنـوان تسویه نقدی جهت تائید به بورس/ فرابورس ارسال می‌شود.

در صورت عدم تائید تسویه خارج از پایاپـای توسـط کـارگزار پیشنهاد دهنده فروش، به شرط این که کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد، شرط «صرفاً خارج از پایاپای» را پذیرفته باشد، درخواست کـارگزار پذیرنـده پیشـنهاد رد می‌شود و پیشـنهاد فـروش، مجـدداً در سـامانه معاملات بلوک ثبت می‌شود.

در صورت عدم مغایرت سفارش‌های تطبیق یافته با قـوانین و مقـررات، بورس/ فرابورس معامله را تائیـد می‌نماید و سـفارش‌هـای تطبیـق یافتـه جهت انجام معامله و ثبت نهـایی بـه سـامانه معـاملات ارسـال و در نمـاد معاملاتی مربوط به بازار بلوک ثبت می‌شود.

از چه طریقی می‌توانیم معاملات بلوکی را ببینم؟

برای دیدن معاملات بلوکی می‌توانید به سایت مدیریت فناوری بورس(www.tsetmc.com) مراجعه کنید. در سر برگ «جستجوی نماد»، نماد شرکت مورد نظرتان را جستجو کرده و از میان یافته‌ها، بر روی «خرده فروشی» نمادِ اصلی کلیک کنید. با باز شدن صفحه اطلاعاتِ نماد، روی گزینه «سابقه مخفی» ,«اطلاعات مخفی» کلیک کنید. در باکس ظاهر شده، اطلاعات معاملات بلوکی مربوط به این سهم ذکر شده است. برای دیدن و کسب اطلاعات این معاملات راه دومی هم وجود دارد. از همان سایت بورس تهران، وارد سر برگِ دیدبان بازار شوید. به نمادهای سهام مختلف نگاهی بیندازید. مقابل بعضی از نمادها عدد 2 به چشم می‌خورد. روی نمادهایی که کنارشان عدد 2 قرار گرفته است، معامله بلوکی صورت گرفته است.

معاملات بلوکی در بورس چیست و چه کاربردی دارد؟

به عنوان مثال نمادهای زیر مورد معامله بلوکی قرار گرفته‌اند:

خساپا2، اطلس2، کچاد2، فولاد2، صایند2، آگاس2 و …

آیا ارزش معاملات بلوکی در ارزش معاملات کل بازار اثر دارد؟

ارزش کل معاملات شامل ارزش معاملات خرد، بلوک و عمده است. برای به دست آوردن ارزش معاملات خرد بازار، لازم است از ارزش کل معاملات، ارزش معاملات بلوک و عمده را کسر کنیم تا ارزش خالص خرد حاصل شود.

آیا معامله بلوکی باعث رشد قیمت سهم می‌شود؟

حالت اول: با انجام معاملات بلوکی، تغییر مدیریتی در آن شرکت اتفاق بیفتد. به عبارتی یا اندازه بلوک بالاتر از ۵۰ درصد باشد یا خریدار بتواند با مالکیت آن سهم، صاحب کرسی مدیریتی شود. بر این اساس و با توجه به سیاست‌های سهامدار جدید که در روند فعالیت آتی شرکت تاثیر گذار است، قیمت سهم در بازار افزایش می‌یابد.

حالت دوم: خریداری به دنبال بلوک است که برای در اختیار گرفتن یک عضو هیئت‌مدیره با کسری سهم مواجه است و به هر قیمتی می‌خواهد سهم را از بازار جمع‌آوری نماید. این اقدام سهامدار باعث رشد قیمتی سهم خواهد شد.

فرق معامله بلوکی با کد به کد چیست؟

رویه کار در کد به کد به این صورت است که یک کد معاملاتی برای یک سهم سفارش، خرید و فروش را همزمان قرار می‌دهد. به‌عنوان مثال، ممکن است یک کد حقوقی، چندین کد حقیقی برای خود داشته باشد و زمانی که سهم، شرایط مناسبی برای رشد داشته باشد با کد حقوقی سفارش فروش و با کد حقیقی سفارش خرید ثبت می‌کند و باعث رشد قیمتی سهم می‌شود. به این ترتیب، سود خوبی نصیب کد حقیقی خریدار می‌شود. البته همین حالت در جهت منفی و در هنگام کاهش قیمت سهم نیز وجود دارد. در واقع کد به کد، معامله‌ای صوری جهت اثرگذاری بر قیمت سهم است. در حالی که در معامله بلوکی، کدهای خریدار و فروشنده متفاوت هستند و هدف فقط اثرگذاری بر قیمت نیست. گاهی شرکت، بلوک برخی شرکت‌های زیرمجموعه خود را به دلیل زیان‌ ده بودن واگذار می‌کند تا از این طریق بر اصلاح مالی خود اثر مثبت بگذارد.

بلوک شرکت در چه صورتی ارزنده است؟

یک بلوک در شرایطی می‌تواند ارزنده باشد که بتواند کرسی هیئت مدیره را به خریدار بدهد. اما در حالتی که بلوک، کمتر از حدی باشد که یک کرسی را بدهد قیمت آن می‌تواند معادل قیمت سهام عادی باشد. از سوی دیگر و در بعضی موارد، برخی سهام برای افرادی که درصدی از سهام شرکت را دارند ولی در مجمع انتخاب هیئت‌مدیره نیاز به رای بیشتری دارند، ارزش قابل ملاحظه‌ای پیدا می‌کنند. در این حالت به آن بلوک کوچک، «سهام طلایی» گفته می‌شود. بد نیست بدانید که بلوک‌های مدیریتی سهام معمولا ارزش ریالی بالایی دارند. برای اینکه خریداران به خرید تشویق شوند، روش‌های پرداخت متعددی مثل نقد و اقساط پیش‌بینی می‌شود. وقتی بلوک به‌صورت اقساط فروخته شود، با توجه به ارزش زمانی پول، قیمت را بالاتر می‌برد. در هر صورت، ارزش یک بلوک سهام با توجه به دارایی‌ها و وضعیت شرکت می‌تواند برای خریدار جذاب باشد.

چند نکته در خصوص معاملات بلوکی :

نکته 1:

در دیده بان بازار نمادهایی که معاملات بلوکی دارند؛ در کنار نماد خود شماره 2 را دارند به عنوان مثال معامله بلوکی نماد وامید در نماد وامید2 انجام می شود.به عنوان مثال در شکل زیردر نمادهای تبرک، وسینا و زاگرس معاملات بلوکی انجام شده است. به عنوان مثال در نماد وسینا 97 میلیون برگ سهم در قیمت 1123 ریال معامله بلوکی انجام شده است.

معاملات بلوکی در بورس چیست و چه کاربردی دارد؟

شکل زیر نیز صفحه معاملات بلوکی در نماد وسینا را انجام می دهد.

معاملات بلوکی در بورس چیست و چه کاربردی دارد؟

نکته 2:

در خصوص بررسی ارزش معاملات روزانه باید این نکته را مورد توجه قرار داد که باید ارزش معاملات بلوکی را از ارزش معاملات روزانه کسر کرد تا ارزش معاملات خالص روزانه بازار را بدست آورد که قابلیت استناد داشته باشد

نکته 3:

معمولا شنیده اید زمانی که شاخص کل روزانه منفی باشد در برخی نمادهای بازار ممکن است معامله بلوکی انجام شود. این معاملات به منظور مثبت کردن شاخص کل و یا کم کردن اثر منفی شاخص کل انجام می شود و اصطلاحا میگویند در نماد مورد نظر معاملات بلوکی انجام شده است. بنابراین باید معاملات بلوکی را در هر روز مشخص کرد و اثرات آن را بر روی شاخص کل مشاهده کرد. چرا که ممکن است شاخص کل مثبت باشد و شما فکر کنید که بازار هم مثبت است در صورتی که بسیاری از نمادهای بازار منفی باشد و تنها معاملات بلوکی در یک سهم موجب رشد شاخص شده است.

نکته 4:

در گزارش روزانه بورس کلیه معاملات بلوکی  منتشر میشود و با مراجعه به آن گزارش می توان دریافت که معامله بلوکی در چه نمادهایی و با چه حجمی و در چه قیمتی انجام شده است.

نکته 5:

گاهی اوقات ممکن است شنیده باشید که معاملات بلوکی در یک سهم ممکن است موجب رشد قیمتی سهم شود. این جمله درست است و مربوط به سطح انتظارات سرمایه گذاران می باشد چرا که عموما ارزش گذاری بلوک بالاتر از قیمت تابلو می باشد و به همین دلیل انتظار بازار این است که قیمت سهم رشد کند. به عنوان مثال قیمت سهم ایران خودرو 240 تومان بود و زمانی که معامله بلوک 15 درصدی این سهم در قیمت 402 تومان منتشر شد قیمت سهم تا 310 تومان رشد کرد و بعد از اینکه برای بلوک خریداری نیامد و عرضه آن لغو شد قیمت سهم دوباره تا 240 تومان کاهش یافت.

پس زمانی که آگهی بلوکی سهمی منتشر می شود حتما باید معاملات آن را رصد کرد و اثرات قیمتی سهم را مد نظر داشت.

معاملات بلوکی چگونه موجب رشد قیمت سهم می شود؟

زمانی که نمادهای دارای معاملات بلوکی در بازار سرمایه را چک میکنید میبینید که به عنوان مثال معاملات بلوکی بین حقیقی ها و یا حقوقی ها انجام شده است. به طور کلی معاملات بلوکی به صورت زیر انجام می شود:

معامله بلوکی از حقیقی به حقوقی :

در این معامله جابه جایی سهم توسط یک حقیقی به یک حقوقی انجام می شود. معمولا این نوع معامله اثرات چندانی بر قیمت سهم ندارد.

معامله بلوکی از حقیقی به حقیقی:

در این معامله جابه جایی سهم توسط یک حقیقی به یک حقیقی دیگر انجام می شود. معمولا این نوع معامله هم اثرات چندانی بر قیمت سهم ندارد.

معامله بلوکی از حقوقی به حقوقی :

در این معامله جابه جایی سهم توسط یک حقوقی به یک حقیقی انجام می شود. معمولا این نوع معامله هماثرات چندانی بر قیمت سهم ندارد.

معامله بلوکی از حقوقی به حقیقی :

در این معامله جابه جایی سهم توسط یک حقوقی به یک حقیقی انجام می شود. زمانی که این جا به جایی انجام شد حتما باید معاملات سهم را رصد کنید و به دنبال یک موقعیت معاملاتی مناسب باشید چرا که وقتی یک حقیقی سهمی را از حقوقی خریداری میکند معمولا دارای یک برنامه برای افزایش قیمت سهم می باشد و از آنجا که قادر به خرید حجم مناسب سهم در بازار نیست با یک حقوقی توافق کرده و آن تعداد سهم را در درصد های بالاتری نسبت به قیمت تابلو از حقوقی خریداری میکند و پس از این معامله بلوکی اقدام به افزایش قیمت سهم می کند. از آنجا که این رفتار بارها در بازار اتفاق افتاده است پس می توان گفت که سرمایه گذاران نیز نسبت به این معامله حساس شده و اقدام به خرید سهم می کنند و همین موضوع باعث افزایش قیمت سهم می شود.

فیلتر معاملات بلوکی در بورس

برای نوشتن فیلتر معاملات بلوکی در بورس کافی است دستور زیر را در دیده بان بازار و در بخش فیلتر نویسی کپی و سپس آن را اجرا کنید.

بازدیدها: 25

ارسال نظر